Samen handelen, beter leven met minder

Van 4 juli tot 6 september verwelkomt L’Orangerie een internationale designworkshop, gedragen en gecoördineerd door Saint-Luc Liège, die studenten uit de designberoepen, ontwerpers en docenten uit België, Frankrijk, Italië en Tunesië samenbrengt rond een essentiële vraag: hoe beter leven met minder middelen? De vaststelling wordt nu breed gedeeld. De klimaatcrises, de uitputting van hulpbronnen en de toename van ongelijkheid dwingen ons om onze ontwikkelingsmodellen te heroverwegen. Toch, ondanks de herhaalde waarschuwingen van wetenschappers, hebben onze samenlevingen nog steeds moeite om een vrijwillige vermindering van hun consumptie te overwegen. De kwestie van soberheid dringt zich op als een grote uitdaging. Toch blijft deze vaak geassocieerd met dwang of ontbering. Geconfronteerd met deze uitdagingen hebben de deelnemers van de workshop ervoor gekozen een andere weg te verkennen: die van een wenselijke soberheid, in staat om nieuwe vormen van samenwerking en aandacht voor het levende te bieden. Bijna een eeuw lang heeft design in grote mate bijgedragen aan het aantrekkelijk maken van producten, diensten en levensstijlen gebaseerd op overvloed. Zouden vandaag dezelfde vaardigheden kunnen worden gemobiliseerd om andere manieren van bewonen van de wereld benijdenswaardig te maken? Kan design bijdragen aan het uitvinden van een cultuur van het « betere » in plaats van het « meer »? Gedurende een week hebben de deelnemers van de workshop deze hypothese verkend door middel van een reeks collectieve experimenten door hun blikken, ervaringen en culturen te confronteren om antwoorden te bedenken op hedendaagse uitdagingen. Samen hebben ze de gebruiken, de productiewijzen, de beschikbare middelen en de individuele en collectieve gedragingen bevraagd om alternatieven voor de overconsumptiemodellen te schetsen. Deze aanpak zou niet mogelijk zijn geweest zonder de betrokkenheid van vele lokale partners, die hun deuren openden voor de studenten. Door ontmoetingen, bezoeken en uitwisselingen heeft Serviplast zijn inzet gedeeld voor duurzame innovatie gebaseerd op inclusie en welwillendheid; de Perma Ferme du Ponceret heeft zijn systemische benadering van permacultuur en een productie met respect voor het levende gepresenteerd; Le Champ-Être heeft zijn collectieve moestuin laten ontdekken, een echte derde plek die sociale banden bevordert; Animalaine heeft een groep studenten verwelkomd in zijn museum en gereedschap en wol ter beschikking gesteld voor prototyping en L’Entrep’eau heeft toegang geboden tot materialen uit hergebruik om de experimenten van de deelnemers te voeden. Deze samenwerkingen hebben het mogelijk gemaakt de workshop te verankeren in de realiteit van het gebied en de reflectie te verrijken door concrete ervaringen, wat de rijkdom van lokale initiatieven op het gebied van ecologische transitie, samenwerking en sociale innovatie illustreert. Via deze tentoonstelling belicht L’Orangerie, in samenwerking met Saint-Luc Liège, een generatie jonge ontwerpers die ervoor kiest om van design een instrument voor culturele transformatie te maken in plaats van een eenvoudig marktinstrument. Omdat de uitdagingen waar we voor staan de individuele oplossingen ver overstijgen, bevestigen zowel de workshop als de tentoonstelling de noodzaak van nieuwe vormen van samenwerking. Tussen culturen, disciplines en knowhow herinneren ze eraan dat collectieve intelligentie een van onze meest kostbare hulpbronnen blijft. Door het publiek uit te nodigen deze reflectiepaden te verkennen, bieden de studenten uit de designberoepen een gevoelige, kritische en geëngageerde blik op de mogelijkheden van een soberdere toekomst, waar beter leven niet langer noodzakelijkerwijs meer consumeren zou betekenen.