Sarkis / Le Regard, Tapko - The Place, 1992

Descriptif Sarkis slaagde erin de ruimte van de hele zaal in één beweging met een prachtige virtuositeit te verenigen, waarbij hij behendig speelde met kleuren, geluiden, tekens en ruimtelijke evenwichtspunten. Hij bedekte een kwart van de vloer met rode bakstenen en plaatste daartussen oude kranten in plaats van cement. Op dit platform had hij een oud typemachinebureau en een stoel geïnstalleerd, beide gericht op de verste hoek van de zaal gezien vanaf de ingang. In die hoek stond verticaal het metalen deel van een bedbodem waarop het getal "19380" was bevestigd, geschreven in een neonlicht met oranje pulserende kleuren. Vlakbij was een stalen gootsteen waar water uit stroomde, afkomstig van een leiding die de zaal op anderhalve meter hoogte boven de vloer doorkruiste vanaf een kraan naast de ingang (...) Sarkis zelf was aan de tafel gaan zitten tegenover het object dat aan de tijd ontsnapte, zijn voeten stevig geplant op een basis van opgeslagen informatie, zwevend tussen evenwichtspunten, aanduidingen van grenzen, basisvormen en geometrische vormen, mediterend over zijn geboortejaar dat als het ware in zijn gezicht werd geworpen (objacet – object), terwijl hij een reeks aquarellen maakte die op de tafel werden gegooid of op de achterkant van de stoel werden geplakt. Elk van hen toonde een klein huis, als een pictogram, geschilderd in oranje aquarel. Een opmerkelijk beeld over hoe het onderwerp er voor een moment in slaagde een plek voor zichzelf te creëren, een huis daar, door de enige middelen van aandacht, het zoeken naar evenwicht en concentratie. Een efemere oranje plek, exploderend onder de vlammen in het midden van een eindeloos blauw*. De eerste commentator van het werk concludeert: "Als de installatiekunst in haar beginfase de nadruk legde op objecten en plaatsen om te overleven, geeft het Tapko-project duidelijk aan dat de taak nu eerder is om het weer tot leven te wekken, zij het voorlopig." *Het koude blauw is de kleur die door de glazen plafondtegels wordt verspreid op een late novembermiddag in Kopenhagen. Lars Grambye, Les topographies temporaires, in Tapko Le magazine N°1, 1993, publicatie Tapko, Soborg, Denemarken. Titre Tapko, the Place benoemt de plek. Minder bombastisch komt de titel van de installatie in de plaats: De blik. Blik geworpen op de aquarellen die ter plaatse zijn achtergelaten, verspreid over de werktafel, geplakt op de stoel, evenals de beker met water voor de aquarellen, het penseel, de werktafel en de stoel gericht naar de neoncijfers die aan het metalen frame van een tegen de muur geplaatste bedbodem hangen. Blik geworpen op de wanorde van de wereld: de kranten die tussen de toegevoegde bakstenen op de vloer zijn gelegd, zijn daarvan de getuigen. Blik van de aquarellen die allemaal hetzelfde onderwerp illustreren: het huis brandt. Blik van de toeschouwer geworpen op het neonopschrift van het geboortejaar van de kunstenaar, aangevuld met een nul. Blik die ver wordt gedreven door het effect van dit gigantische cijfer, dat de microgeschiedenis in de bredere geschiedenis, de macrogeschiedenis, plaatst. En tot slot de blik van de kunstenaar in zijn afwezigheid; hij heeft de plek verlaten en stoel, werktafel en andere objecten achtergelaten. Objecten die geenszins inert zijn. Pour Lars Grambye, de commentator van de tentoonstelling in het voorgaande citaat, het gaat om objecten die in en uit de installatie worden geprojecteerd: objacet! Wat de bezoekers betreft: zij werpen hun blik op het toneel op dezelfde manier als wanneer ze een ouderwets geschilderd schilderij zouden observeren en ontcijferen. Ze rennen al sinds mensenheugenis achter de kunstenaar aan. Waar gaat het over? Le Lieu Tapko the Place, Kopenhagen noordhaven. Verdient de benaming van imaginaire plek volgens de beschrijvingen van Alberto Manguel in zijn Woordenboek van imaginaire plaatsen. Het maakt niet uit of deze fictieve plaatsen literair zijn. In zijn inleiding schrijft hij: "We grijpen deze gelegenheid aan om onze lezers te vragen ons te informeren over alle geldige plaatsen die aan onze aandacht zouden zijn ontsnapt. Met hun hulp hopen we een toekomstige - fictieve uiteraard! - herziene editie van dit boek voor te bereiden, inclusief vergeten zaken uit het verleden en nieuwkomers uit de toekomst..." Vergeten zaken uit het verleden, daar zijn we: Tapko the Place had een kort leven van april tot november 1992. Sarkis was de laatste bewoner. 3 Data 19380 ingeschreven in rood neon op een metalen bedbodemframe dat tegen de muur leunt, het cijfer 19380. Dilatatie, projectie van een leven in de toekomst door het enige effect van de lichtstraling en de inflatie van zijn adem. Sarkis, in een interview met Marie Laure Desjardins in 2019: "19380, mijn geboortejaar gevolgd door een nul. Een manier om de wind me mee te laten nemen naar de toekomst." 1992 Datum van de installatie van het werk. Maar ook die van de onafhankelijkheidsoorlog van Bosnie Herzégovine, de laatste ontmanteling van het voormalige Joegoslavië; deze oorlog veroorzaakte bijna 2.000.000 vluchtelingen; hetzelfde jaar: gevechten in Nagorno-Karabach tussen Armenië en Azerbeidzjan, 20.000 ontheemden. 2026 Datum van de activering van het werk in Garage Cosmos. Maar ook die van de gevechten in Oekraïne, 10.000.000 ontheemden, in Zuid-Libanon 1.000.000 ontheemden, in Gaza 1.900.000 interne ontheemden. Vermenigvuldigt Pourquoi Sarkis het aantal van zijn aquarellen die allemaal min of meer op elkaar lijken? Het is omdat overal nog steeds en altijd het huis op dezelfde manier brandt. In 2026 net als in 1992. Nog meer zelfs? De blik in april 2026 in Garage Cosmos. Sarkis wil nog steeds en altijd getuigen. Hij gaat de installatie in Garage Cosmos activeren. Leunend op dezelfde stoel, steunend op dezelfde tafel als in 1992, bewandelt hij opnieuw het pad van zijn vuuraquarellen, terwijl de informatie uit de kranten, vernieuwde geruchten over de wanorde van de wereld, opborrelt uit de bakstenen van de vloer. Het tijdschrift Tapko The magazine Lars Grambye: "The Place was resurrected but just for a moment". En: "The Place only reappeared when the last installation entitled “The Look” (“Le Regard” ) was created by Sarkis…". Opnieuw: "While the earlier art of installation emphasized the objects and the localities to make them survive, the project of Tapko made it clear that now the task is rather one of reviving, however provisional". Laten we wedden dat wat gold voor de plek die door de kunstenaars uit zijn sluimer werd gewekt, ook geldt voor het werk, De blik, opnieuw geactiveerd in april 2026.